Udruženja žena s teritorije Pančeva poslednjih godina sve češće preuzimaju ulogu pokretača lokalnih manifestacija – od gastronomskih druženja do velikih kulturno-turističkih događaja.
Dva sjajna primera su Udruženje žena „Pančevke“ Gornji grad i Udruženje žena „Etno kutak“ iz Kačareva, koja su tokom 2025. godine svojim aktivnostima dokazala da entuzijazam, volonterizam i ljubav prema tradiciji mogu da postanu ozbiljan pokretač razvoja turizma u jednoj sredini.
Udruženja žena kao motor lokalnih promena
Udruženja žena u manjim sredinama često počinju kao neformalna druženja komšinica, prijateljica i koleginica. Vremenom ona prerastaju u organizovane grupe koje rade na očuvanju običaja, narodnih jela, rukotvorina, pesme i igre, ali i na jačanju društvene kohezije i solidarnosti.
Kroz manifestacije koje organizuju – bazare, gastronomska takmičenja, humanitarne događaje, kulturne programe – ova udruženja stvaraju nove razloge da ljudi izađu iz kuće, posete svoj gradski trg, centar sela ili mesnu zajednicu, dovedu goste iz drugih krajeva i ostanu duže u mestu. To direktno utiče na turističku ponudu: stvaraju se novi sadržaji, razvija se preduzetništvo, promovišu se lokalni proizvodi i tradicija.
Upravo takvu ulogu u Pančevu i okolini imaju „Pančevke“ iz Gornjeg grada i „Etno kutak“ iz Kačareva.
„Pančevke“ Gornji grad – čuvar tradicije, narodnih običaja i lokalne kuhinje
Udruženje žena „Pančevke“ Gornji grad godinama je jedan od najupečatljivijih aktera kada je reč o manifestacijama u ovom delu Pančeva. U partnerstvu sa Mesnom zajednicom Gornji grad i Turističkom organizacijom grada Pančeva, one su prepoznatljive po tome što svaki događaj pretvore u toplu, domaćinsku priču u kojoj se spajaju tradicija, porodica, dobro raspoloženje i humanost.
Uskršnji bazar – šarena prolećna razglednica iz Narodne bašte
Jedna od najznačajnijih manifestacija koju su „Pančevke“ organizovale u 2025. godini bio je Uskršnji bazar u Narodnoj bašti u Pančevu. Ovaj događaj, organizovan uz podršku Turističke organizacije grada Pančeva i pod pokroviteljstvom Grada, okupio je veliki broj Pančevaca svih generacija.
„Manifestacija iz godine u godinu beleži sve veću posećenost i prepoznata je kao važan deo kulturne i turističke ponude grada, koja okuplja brojne izlagače, posetioce i umetničke grupe“, kaže Srđan Nikolić, direktor Turističke organizacije grada Pančeva.
Na štandovima su se smenjivale rukotvorine, oslikana jaja, unikatni ukrasi, domaći kolači, rezbarene sveće i drugi proizvodi koji svedoče o tome koliko kreativnosti postoji među ženama Gornjeg grada. Uskršnji bazar nije bio samo prilika za kupovinu poklona za najradosniji hrišćanski praznik, već i mesto susreta, druženja i međusobne podrške.
Za lokalnu turističku ponudu ovaj događaj ima višestruki značaj. Privukao je posetioce u Narodnu baštu, stvarajući ambijent porodičnog izleta, promovisao je lokalne proizvođače i rukotvorce, koji upravo na ovakvim bazarima nalaze svoje prve kupce i buduće saradnike.
“Pančevke” su stvorile prepoznatljiv brend Uskrsa u Pančevu, što je važno za dugoročno pozicioniranje grada kao destinacije sa sadržajima tokom cele godine, a ne samo u letnjoj sezoni.
Preobraženjski dani – kada Gornji grad postaje mali festival narodne muzike i običaja
Još jedna manifestacija sa prepoznatljivim potpisom „Pančevki“ jesu Preobraženjski dani – višednevni program koji se tradicionalno održava u avgustu u Gornjem gradu, a koji zajednički organizuju Mesna zajednica, Udruženje žena „Pančevke“ Gornji grad i Turistička organizacija grada Pančeva.
Iako su Preobraženjski dani prepoznatljivi i iz prethodnih godina, u 2025. godini nastavili su da rastu i da okupljaju sve veći broj posetilaca. Tokom manifestacije ulice Gornjeg grada oživljavaju štandovima s domaćim specijalitetima, rukotvorinama, suvenirima i lokalnim proizvodima, dok večernji sati pripadaju koncertima, folklornim nastupima i programima za decu.
Doprinos „Pančevki“ vidi se u svakom detalju: gastronomski kutak sa tradicionalnim jelima – pita, gibanica, krofne, domaći kolači, slani i slatki zalogaji; uređeni i dekorisani štandovi koji pretvaraju ulicu u mali vašar boja i mirisa; žive radionice (vez, heklanje, priprema testa) koje posetiocima, posebno najmlađima, približavaju zanate koje polako zaboravljamo.
Preobraženjski dani doprinose turističkoj slici Pančeva tako što produžavaju letnju sezonu događaja, stvaraju razlog da posetioci dođu baš u Gornji grad, a ne samo u širi centar, povezuju lokalne ugostitelje, proizvođače i kulturne institucije oko zajedničkog programa.
„Etno kutak“ Kačarevo – kada selo postane destinacija
Ako se „Pančevke“ mogu videti kao srce manifestacionog života Gornjeg grada, onda je Udruženje žena „Etno kutak“ iz Kačareva jedan od ključnih pokretača manifestacija u ovoj seoskoj sredini. Od osnivanja, „Etno kutak“ je postao nosilac gotovo svih kulturnih i društvenih dešavanja u mestu, a njihovi događaji danas se prepoznaju i van granica teritorije Pančeva.
Pihtijada – gastronomski brend Kačareva
Najpoznatija manifestacija koju „Etno kutak“ organizuje je Pihtijada – gastronomsko takmičenje u pripremi pihtija, koje je u januaru 2025. godine održano četvrti put, u saradnji sa Mesnom zajednicom Kačarevo. Manifestacija je održana u Grand sali u Kačarevu i okupila je brojne takmičare i ljubitelje tradicionalne banatske kuhinje.
Pihtijada funkcioniše kao pravi mali festival hrane: učesnici donose svoje pihtije, stručni žiri ocenjuje izgled, postojanost i ukus, posetioci imaju priliku da degustiraju razne varijante ovog zimskog specijaliteta.
Za turističku ponudu Kačareva, ali i celog Pančeva, Pihtijada ima nekoliko ključnih efekata: privlači posetioce u zimskom periodu, kada inače nema mnogo manifestacija; pozicionira Kačarevo kao mesto dobre hrane i druženja; motiviše lokalne domaćice i domaćine da unapređuju svoje recepte, brinu o kvalitetu namirnica i razmišljaju o plasmanu proizvoda van okvira manifestacije – na pijacama ili kroz porudžbine.
Pihtijada je tako prerasla iz lokalne zabave u gastronomski brend koji se redovno pojavljuje u regionalnim medijima i turističkim najavama.
Dan nacionalnih manjina – tradicija, različitost i humanost
Druga važna manifestacija u kojoj je „Etno kutak“ imao ključnu ulogu u 2025. godini je obeležavanje Dana nacionalnih manjina u Kačarevu. Ovaj događaj okupio je predstavnike više nacionalnih zajednica koje žive u mestu, a manifestacija je imala i humanitarni karakter – prikupljana su sredstva za one kojima je pomoć najpotrebnija.
Na manifestaciji su posetioci mogli da vide i probaju: tradicionalna jela različitih naroda, narodne nošnje i rukotvorine, pesme, igre i običaje koji se možda ne sreću svakog dana, ali su deo identiteta Kačareva.
Udruženje žena „Etno kutak“ ovde se pojavljuje kao organizator, domaćin i medijator – čuva tradiciju, ali istovremeno spaja različite kulture u zajedničkom prostoru. Time se Kačarevo predstavlja kao sredina otvorena za različitosti, što je izuzetno važno i za lokalni identitet, i za turističku atraktivnost.
Turistički potencijal ženskog aktivizma
Manifestacije koje organizuju „Pančevke“ Gornji grad i „Etno kutak“ Kačarevo pokazuju da ženski aktivizam ima ogroman, često nedovoljno prepoznat potencijal za razvoj turizma.
Nekoliko je ključnih elemenata koji se ponavljaju u njihovim aktivnostima su autentičnost, kontinuitet, uključenost zajednice i humanitarna dimenzija.
Autentičnost se ogleda u činjenici da su događaji oslonjeni na lokalne recepte, običaje, priče, što ih čini drugačijim od „uvoznih“ festivala.
Kontinuitet se ogleda u činjenici da se Pihtijada, Uskršnji bazar i Preobraženjski dani održavaju iz godine u godinu, čime dobijaju stabilnu publiku i postaju događaji koje ljudi planiraju unapred.
Uključenost zajednice je značajan elemenat, jer u pripremu i realizaciju se uključuju ne samo članice udruženja, već i komšije, lokalni preduzetnici, kulturno-umetnička društva, škole i institucije.
Humanitarna dimenzija je prisutna na mnogim događajima ova dva udruženja, kada se prikupljaju sredstva za socijalno ugrožene porodice, lečenje dece ili unapređenje lokalne infrastrukture, što manifestacijama daje dodatnu vrednost.
Sve to zajedno čini da ove manifestacije ne budu samo „program za jedan dan“, već važan deo identiteta Pančeva i njegovih naseljenih mesta.
Da bi se potencijal ovakvih udruženja još bolje iskoristio u turističkom smislu, potrebno je nekoliko koraka. Jača promocija manifestacija kroz zvanične gradske kanale, društvene mreže, turističke platforme i regionalne medije, umrežavanje s ugostiteljima i turističkim agencijama kako bi se manifestacije uvrstile u ponude jednodnevnih izleta i tematskih tura kroz Pančevo i okolinu. Potrebna je i podrška u edukaciji i organizaciji kao što su obuke iz digitalnog marketinga, upravljanja događajima, prijavljivanja na konkurse i korišćenja fondova koja bi mogla dodatno osnažiti udruženja žena.
Razvoj suvenirskih i gastronomskih brendova, jer proizvodi nastali u okviru udruženja (domaći specijaliteti, rukotvorine, tekstil, dekorativni predmeti) mogu postati zvanični suveniri grada i sela.
Žene koje menjaju sliku Pančeva
Udruženje žena „Pančevke“ Gornji grad i Udruženje žena „Etno kutak“ iz Kačareva najbolje pokazuju kako se, uz mnogo volonterskog rada, entuzijazma i ljubavi prema mestu u kome se živi, može značajno obogatiti turistička ponuda jedne sredine.
Njihove manifestacije – od Uskršnjeg bazara i Preobraženjskih dana u Pančevu, do Pihtijade i Dana nacionalnih manjina u Kačarevu – nisu samo lepi događaji za fotografisanje, već i živi dokaz da kultura, gastronomija, običaji i solidarnost mogu postati temelj modernog, održivog lokalnog turizma.
Ako želimo da Pančevo i njegova naseljena mesta budu prepoznata kao destinacije koje nude sadržaj tokom cele godine, onda je važno da prepoznamo, podržimo i promovišemo upravo ovakve pokretače promena – udruženja žena koja svojim radom i energijom čine da svaki vašar, bazar ili gastronomsko takmičenje postane mali praznik za celu zajednicu.
