KOVAČICA – U tradicionalnom seoskom okruženju, uloga žene bila je najčešće vezana za porodični okvir, domaćinstvo i očuvanje svakodnevnih običaja. Međutim, savremeno društveno okruženje omogućilo je da ta uloga postane vidljivija i uticajnija.
Danas žene kroz udruženja postaju nositeljke javnog života, kreatorke kulturnih sadržaja i promoterke lokalnih tradicija. One ne napuštaju svoju izvorno važnu poziciju čuvarki doma i porodice, već naprotiv, na tim temeljima grade širu društvenu ulogu u kojoj prenose običaje, identitet i gastronomsko nasleđe svojih zajednica.
Kada govorimo o tradiciji, udruženja žena na teritoriji opštine Kovačica posvećeno rade na očuvanju tradicionalne nošnje, njenih boja, kroja, simbola i ručnih tehnika koje su karakteristične za slovačku, srpsku, rumunsku i mađarsku nošnju. Sve to ne bi bilo moguće bez sistemske podrške opštine Kovačica koja putem konkursa u oblasti kulture i sa finansiranje projekata od javnog interesa podržava rad svih udruženja žena sa teritorije opštine Kovačica.
U Kovačici žene čuvaju slovačku narodnu nošnju kao simbol identiteta i pripadnosti, dok u Crepaji neguju tradiciju srpske narodne nošnje kao deo kulturnog nasleđa. Nošnja je više od odeće: ona je dokument sećanja, jezik bez reči, način da se prošlost sačuva u sadašnjosti i da današnje generacije razumeju korene iz kojih potiču. Time udruženja postaju most između generacija, prenoseći ne samo materijalne predmete već i znanje, priče i duh zajednice.
Tako je upravo Udruženje žena Padina pre nekoliko godina realizovalo značajan projekat objavilo je i promovisalo knjigu pod nazivom Sačuvajmo od zaborava: Tradicionalna ženska nošnja u Padini. Promocija je bila prilika da se mladi i stari, meštani i gosti podsete na vrednost nošnje, njene elemente, motive, način izrade i značenje u svakodnevnom i svečanom životu, a neki i da nauče nešto novo o sopstvenoj tradiciji i kulturi.
Očuvanje tradicionalne kuhinje predstavlja prirodni nastavak ove misije. Recepti koji su se decenijama prenosili usmenim putem, kroz porodične ručkove i slavske trpeze, danas se dele kroz radionice, manifestacije i događaje koje organizuju udruženja žena. Lokalne namirnice dobijaju nove interpretacije, ali zadržavaju autentičan ukus tradicije. Upravo iz te prakse izrasla je impozantna gastronomska scena opštine Kovačica – na primer, manifestacija „Šakovo makovo“ u Kovačici slavi mak kao nezaobilazan sastojak vojvođanskih domaćica, dok Padina okuplja posetioce na Tortijadi, ali I manifestaciji posvećenoj bundevi, namirnici koja je hranila generacije i ostala simbol skromnosti i izobilja Njeno veličanstvo bundeva.
Crepaja promoviše jabuku i orah kao zvezde svojih gastro festival kroz rad čak dva udruženja žena Vredne ruke Crepaja i Udruženja žena Vidovdan.
Udruženje aktivnih žena Samoš otkriva bogatstvo tradicionalnih recepata kroz „Kuhinju ženinog kraja“, Idvor slavi lekovitost šljive putem manifestacije Šljiva kao lek, Udruženje žena Bulka iz Debeljače ukazuje na vrednost kukuruza kao „dragulja ravnice“ te organizuje istoimenu manifestaciju svakog oktobra. Udruženje žena Bakice Uzdin podseća koliko je jednostavan, a nezaobilazan krompir u svakodnevnom životu organizujući manifestaciju Krompir kao najzastupljenija namirnica.
Sveukupno, na ovaj način razvija se jedinstvena turističko-gastronomska mapa opštine Kovačica, gde svako mesto dobija ukus, priču i prepoznatljivost na mapi Vojvodine.
Humanitarni rad udruženja dodatno potvrđuje da se radi o važnim društvenim akterima, a ne samo čuvarkama tradicije. Opštinsko humanitarno udruženje „Ljubav“ dobar je primer takvog delovanja – žene, najčešće mame, se kroz zajednički rad organizuju, prikupljaju materijalna dobra, pripremaju proizvode i kroz bazare ih pretvaraju u podršku onima kojima je to najpotrebnije. Time se jača osećaj pripadnosti, solidarnosti i zajedničke odgovornosti prema članovima zajednice, posebno u sredinama gde je međusobna podrška presudna za kvalitet života.
Na osnovu svega može se zaključiti da udruženja žena u ruralnim sredinama ne predstavljaju samo mesta okupljanja, već motore društvenog razvoja. One čuvaju tradiciju nošnje i gastronomije, stvaraju kulturne sadržaje, okupljaju ljude, obnavljaju stare običaje i uvode nove prakse, dok istovremeno doprinose humanitarnim aktivnostima i društvenoj solidarnosti. Uloga žene time izlazi iz okvira doma, ali ne napušta svoje korene, naprotiv, iz jezgra tradicije ona gradi nove oblike društvenog delovanja.
Upravo zahvaljujući udruženjima, žene sela postaju vidljive, prepoznate, povezane i osnažene, a društveni život dobija širinu i sadržaj koji obogaćuje društveni život opštine Kovačica koja na godišnjem nivou broju čak stotinu manifestacija.
